Borduurwoordenlijst : essentiële termen om mee te beginnen

Eva Bakker
Product- en inkoopexpert met meer dan 15 jaar ervaring in de detailhandel

U hebt zojuist uw eerste borduurkit geopend en sommige termen lijken u nog steeds mysterieus? Garenbol, draad, diagram, telsteek, 14 count stof… Borduurwerk heeft zijn eigen vocabulaire, soms aangevuld met Engelse woorden wanneer het kit afkomstig is van een buitenlands merk. Onze woordenlijst helpt u de belangrijkste aanwijzingen van uw kit te begrijpen om uw werk met meer zekerheid te starten.

Wat zijn de belangrijkste types borduurwerk?

Voordat u het materiaal en de instructies van uw kit ontdekt, is het handig om te begrijpen hoe het motief op de stof moet worden gereproduceerd. Afhankelijk van het gekozen borduurtype moet u een raster volgen, een afgedrukt ontwerp bedekken of verschillende decoratieve steken gebruiken.

Borduurwerk met telsteek:

De stof is leeg en het motief wordt afzonderlijk gepresenteerd als diagram. U moet de vakken van het raster tellen en deze op de stof overbrengen om elke steek op de juiste plaats te plaatsen. Dit type borduurwerk wordt meestal uitgevoerd met kruissteek.
In het Engels: counted cross stitch.

Afgedrukt of gestempeld borduurwerk:

Het motief is rechtstreeks op de stof afgedrukt. U hoeft alleen de kleuren, symbolen of aangegeven gebieden te volgen. Afhankelijk van de kits kan het ontwerp zichtbaar blijven of verdwijnen na het wassen.
In het Engels: stamped cross stitch, printed cross stitch of pre-printed fabric.

Wat is borduurwerk met borduusteek?

Borduurwerk met borduusteek omvat werken die zijn gemaakt met verschillende decoratieve steken, zoals steelsteek, spalksteek, lang steek, knoopsteek of kettingsteek. Het ontwerp is meestal afgedrukt of getekend op de stof, en daarna wordt elk gebied geborduurd met de steek die in de instructies is aangegeven. In het Engels spreekt men van embroidery of surface embroidery.

Welke woorden moet je kennen om je stof te begrijpen?

1 – Aïda-stof:

Aïda-stof is bijzonder geschikt voor beginners. Het weven vormt regelmatige vierkanten met goed zichtbare gaten aan alle vier hoeken. Het wordt voornamelijk gebruikt voor kruissteek. Elke kruissteek wordt gemaakt op een enkel stofvakje.

In het Engels: Aida fabric of gewoon Aida.

2 – Linnen stof:

Linnen stof heeft een meer natuurlijk en fijner weefsel. De draden zijn zichtbaar, maar het vertoont geen zo duidelijke vierkanten als Aïda-stof. Men borduurt meestal over twee stofdraden, wat meer aandacht vereist bij het tellen.
Opmerking: Voor linnen stoffen kunt u soms de termen Belfast, Newcastle, Dublin, Cashel of Edinburgh tegenkomen. Deze namen, specifiek voor fabrikant Zweigart, dienen om stofvarianten aan te duiden op basis van hun grootte. Belfast bijvoorbeeld verwijst naar stoffen van 12,6 draden/cm oftewel 32 ct.

In het Engels: linen of linen fabric.

3 – Etamine:

Etamine is een stof met regelmatig weefsel. Het biedt een fijn resultaat en blijft vaak eenvoudiger in gebruik dan linnen. Net als bij linnen wordt doorgaans over de stofdradengeteld bij het borduren.
Opmerking: Voor etamine-stoffen kunt u soms de termen Lugana, Murano, Modena, Bellana of Britney tegenkomen. Deze namen, specifiek voor fabrikant Zweigart, dienen om stofvarianten aan te duiden op basis van hun grootte. Murano verwijst bijvoorbeeld naar stoffen van 12,6 draden/cm oftewel 32 ct.

In het Engels: evenweave of evenweave fabric.

Wat betekent de “count” van een stof?

Op buitenlandse kits wordt de fijnheid van een stof vaak aangegeven in count. Count komt overeen met het aantal vierkanten of draden op één inch, dus 2,54 cm.

In Nederland spreken we meer over steken per centimeter, vaak afgekort tot st/cm.

– 6 count komt overeen met ongeveer 2,4 st/cm.
– 10 of 11 count komt overeen met ongeveer 4,4 st/cm.
– 14 count komt overeen met ongeveer 5,5 st/cm.
– 16 count komt overeen met ongeveer 6,3 st/cm.
– 18 count komt overeen met ongeveer 7,2 st/cm.

Hoe hoger het aantal count of steken per centimeter, hoe kleiner de stofvierkanten en hoe fijner het borduurwerk.

Goed om te weten:

Voor linnen en etamine spreekt men over het algemeen van draden per centimeter. Een stof van 12,6 draden/cm komt overeen met ongeveer 32 count. Wanneer deze over twee draden wordt geborduurd, kunnen ongeveer 6,3 steken per centimeter worden gerealiseerd.

Wat is de woordenschat van borduurdraden?

1 – De garenbol:

Een garenbol is de presentatievorm waarin borduurdraden meestal worden verkocht. Elke kleur heeft een precieze verwijzing. In sommige kits worden draden geleverd als voorgesneden naalddraadjes, in de hoeveelheden die nodig zijn voor het werk. In dit geval wordt de exacte verwijzing van elke kleur niet altijd gegeven.

In het Engels: skein.

2 – Mouliné katoen:

Mouliné katoen is de meest gebruikte draad voor kruissteek. Het bestaat meestal uit zes fijne draden die kunnen worden gescheiden. In Nederland is de meest populaire Mouliné de DMC Spécial Mouliné 117. Dit is bekend om zijn kwaliteit en biedt ook 500 kleurvarianten.

In het Engels: embroidery floss of stranded cotton.

3 – De draad:

Elk van de zes draden die mouliné katoen vormen, wordt een draad genoemd. Wanneer de instructie aangeeft met twee draden te borduren, scheidt u twee draden van de zes die de mouliné vormen.

Use 2 strands betekent “gebruik 2 draden”.
Use 1 strand betekent “gebruik 1 draad”.
Separate the strands betekent “scheid de draden”.

Aandacht: Afhankelijk van het merk en de kits zijn de draden niet altijd mouliné katoen en worden ze niet altijd als scheidbare draden gepresenteerd. Controleer goed de instructies van uw kit voordat u begint.

Isabelles tip

De naalddraad komt overeen met de lengte draad die u door uw naald trekt. Om knopen, slijtage van de draad of ontrafeling tijdens het werken te voorkomen, raden wij aan naalddraden van ongeveer 40 tot 50 cm maximum voor te bereiden.

Wat zijn de voornaamste borduurkussentjes?

Borduurwerk is een hobby die weinig accessoires vereist als u begint. Een extra uitrusting kan echter nuttig zijn om de kwaliteit van uw werk te verbeteren en uw comfort te verhogen.

Borduurnaa:

Voor kruissteek gebruikt men meestal een naa met een ronde punt. Deze gaat door de stofgaten zonder de draden te beschadigen. De naaldoog is de kleine opening aan het uiteinde van de naa waar u de draad door steekt. Er zijn veel verschillende borduurnaalden die gebruikt worden afhankelijk van het stoftype, het draadtype en het steektype van uw borduurwerk.

In het Engels:
– naa: needle;
– naa met ronde punt: tapestry needle;
– naaldoog: eye of the needle.

Borduurring:

De borduurring houdt de stof strak gespannen tijdens het werken. Het kan helpen regelmatige steken te maken, maar het gebruik ervan is niet verplicht.

In het Engels: embroidery hoop of gewoon hoop.

Opmerking: andere accessoires om de stof strak te spannen kunnen worden gebruikt, zoals Qsnaps en borduurmachines. Ze zijn ideaal voor grotere werken omdat ze een groter werkoppervlak bieden. Borduurmachines en ondersteuningen stellen u in staat uw handen vrij te hebben terwijl u op een bank, tafel of stoel zit, waardoor uw comfort verbetert. Bekijk hier onze complete gids..

Lampen en leesbrillampen:

Lampen en leesbrillampen zijn geen essentiële accessoires, maar ze zijn elementen die uw werkcomfort aanzienlijk verbeteren. Goede verlichting stelt u in staat dag en nacht te werken en beschermt ook uw ogen op lange termijn. Lampen die daglicht nabootsen zijn de beste hulpmiddelen voor creatieve hobby’s omdat u kleuren goed kunt zien zonder vervormingen. Bekijk hier onze complete gids.

Hoe leest u een borduurraster?

Het raster of diagram:

Het diagram stelt het borduurmotief voor als vierkantjes. Voor een kruissteekkwerk komt een vakje in het diagram meestal overeen met één steek op de stof.

In het Engels:
– raster: chart;
– diagram of patroon: pattern;
– kruissteekkpatroon: cross stitch pattern.

Het midden van het raster:

Het midden van het diagram wordt meestal aangegeven door pijlen of markeringen aan de randen. Het midden van het raster en dat van de stof bepalen helpt bij het correct positioneren van het motief.

De diagrammen hebben ook vaak dikkere lijnen om de tien vakken. Deze maken geen deel uit van het motief. Ze dienen eenvoudig ter orientatie en voor gemakkelijker tellen.

Hoe begrijpt u de legenda en symbolen?

Elk symbool in het raster komt overeen met een complete instructie. Het duidt daarom niet alleen op een kleur.

Een symbool geeft over het algemeen aan:

– het type steek dat moet worden uitgevoerd;
– de kleur of verwijzing van de draad;
– het aantal draden dat moet worden gebruikt;
– eventueel een mengsel van meerdere kleuren.

Dus dezelfde kleur kan met verschillende symbolen voorkomen. Het kan bijvoorbeeld worden gebruikt met twee draden voor een hoofdgebied, en daarna met één draad voor een lichter effect.

Aandacht: als een vak geen symbool bevat en leeg blijft, mag het niet worden geborduurd.

In het Engels kan de legenda worden aangeduid met de termen key, chart key of legend.

Hoe worden achtersteken weergegeven?

Kruisstitches worden meestal weergegeven door symbolen binnen de vakken.

Achterstitches, gebruikt voor het benadrukken van contouren en het toevoegen van details, worden weergegeven door lijnen in het diagram. Deze lijnen kunnen twee hoeken van vakken verbinden, meerdere vakken doorkruisen of het silhouet van een motiefelement volgen.

In het Engels wordt de achterstitch backstitch genoemd.

Wat zijn kleurmengels of “blends”?

Sommige diagrammen vereisen het mengen van twee verschillende kleuren in dezelfde naalddraad. Voor borduren met twee draden kunt u bijvoorbeeld één draad van een eerste kleur en één draad van een tweede kleur moeten gebruiken. Dit mengsel, genaamd blend of blended threads in het Engels, maakt het mogelijk een tussenliggende tint, een zachtere gradering of een meer natuurlijk effect te creëren.

Zijn diagrammen altijd in kleur?

Een diagram kan in zwart-wit of in kleur worden afgedrukt.
– In een zwart-witdiagram stellen symbolen de draden voor.
– In een kleurendiagram kunnen zones ook gekleurd worden om het lezen gemakkelijker te maken. Let op echter: de kleuren afgedrukt op het raster komen niet noodzakelijk overeen met de werkelijke kleuren van de draden. Soms worden de gebruikte kleuren opzettelijk anders gekozen om contrasten tussen verschillende zones te creëren.

U moet daarom altijd prioriteit geven aan de legenda door te controleren:
– het symbool;
– de draadverwijzing;
– het aantal draden;
– het stektype aangegeven in de legenda.

Wat zijn de voornaamste borduursteken?

1 – De kruissteek:

De kruissteek bestaat uit twee diagonalen die elkaar kruisen om een X te vormen. Op een Aïda-stof neemt één kruissteek slechts één vak in beslag. De twee diagonalen gaan door de vier gaten aan de hoeken van dit vak. Voor een regelmatig resultaat moeten alle kruisen in dezelfde richting worden gemaakt. ( Bekijk onze videodemonstratie )

In het Engels: cross stitch of full cross stitch.

2 – De halve steek:

De halve steek is slechts één diagonaal van de kruissteek. Het wordt vaak gebruikt om schaduwen of achtergronden te creëren. Afhankelijk van de patronen kan de halve steek in één of beide richtingen worden gemaakt en soms worden beide richtingen in hetzelfde patroon gemengd. Controleer goed de uitleg om de richting van uw halve steek te weten.

In het Engels: half stitch of half cross stitch.

3 – De achterstitch:

De achterstitch vormt een dunne lijn die contouren en details benadrukt. Het wordt meestal na kruisstitches uitgevoerd voor de afwerking van een werk. Het kan ook steeknaald worden genoemd. ( Bekijk onze videodemonstratie )

In het Engels: backstitch.

4 – De knoopsteek:

De knoopsteek creëert een kleine ronde reliëf. Het wordt vaak gebruikt om ogen, het hart van een bloem of kleine details te borduren. ( Bekijk onze videodemonstratie )

In het Engels: French knot.

Sommige patronen gebruiken ook kwart steken, driekwart steken of spalksteken om meer precisie aan het motief toe te voegen.

Welke Engelse termen treft u in kits aan?

Technieken en steken:

Counted cross stitch: kruissteek tellen.
Stamped cross stitch: afgedrukte of gestempelde kruissteek.
Full cross stitch: volledige kruissteek.
Half stitch: halve steek.
Backstitch: achterstitch.
French knot: knoopsteek.
Stitch type: steektype.

Materiaal en instructies:

Fabric: stof.
Floss: borduurdraden.
Skein: garenbol.
Strand: draad.
Blend: kleurmengel.
Chart: raster.
Finished size: afmeting van het voltooide werk.
Start in the center: begin in het midden.
Fasten off: beëindig of knoop de draad af.
Do not knot the thread: maak geen knoop.

Onze tips voordat u begint

Voordat u uw eerste steken maakt, neem de tijd om het borduurtype te bepalen, controleer de stof en fijnheid, en observeer elke kolom van de legenda. Bepaal het steektype, het aantal draden, eventuele kleurmengels en het midden van het diagram. Het vocabulaire van borduurwerk kan in eerste instantie technisch lijken, maar wordt snel vertrouwd. Met enkele eenvoudige oriëntatiepunten kunt u uw kits beter begrijpen en met meer zekerheid aan uw werken werken.
Klaar om te beginnen? Ontdek onze selectie van modellen die ideaal zijn om mee te beginnen!
En mocht u twijfelen of iets niet begrijpen, onze klantenserviceteams staan klaar om u te helpen.